در مقابل ، ما اين سوره را هميشه در نماز مىخوانيم كه : « قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ . . . لَمْ يَلِدْ وَلَمْ يُولَدْ » . قرآن به ما تعليم مىدهد كه خدا برتر از اين است كه مبدأ زايش براى چيزى باشد ، او از اين امر منزّه و مبرّاست . از اين رو مىگوييم كه قرآن ترجمه ندارد ؛ در روايت است كه : « هُوَاللَّه سُبحانَهُ غَريمٌ لايُقْضى دَيْنُهُ ؛ « 1 » قرآن طلبكارى است كه كسى نمىتواند قرض او را ادا كند » ، يعنى نمىتوانيم به تمام خصوصياتش آگاه شويم . « الرَّحْمنِ الرَّحيمِ » خداى متعال در نخستين آيه از اوّلين سورهء قرآن مبين ، « بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ » خود را به رحمان و رحيم توصيف كرده و اين صفت را از ميان اسماى حسنى انتخاب فرموده است و قرآن كريم در نشان‌دادن مظاهر رحمت ذات اقدس احديّت براى بشر مبالغه مىكند ؛ ولى سرّ اين چيست كه از ميان اسماى حسنى رحمن و رحيم انتخاب شده‌اند ؟ در صورتى كه خداوند مىتوانست به جاى « الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ » بگويد : سبّوح ، قدّوس ، غفور ، و دود . . . . علاوه بر اين ، بعد از فاصله يك آيه « الحَمدُ لِلَّهِ رَبِّ العالَمِين » دوباره « الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ » تكرار شده است ، و هر مسلمانى مكلّف است هر روز چندين بار اين سوره را در نماز بخواند زيرا : « لاصَلاةَ الَّا بِفاتحَةِ الْكِتابِ . » و نه تنها در اين سوره بلكه در سُور ديگر قرآن نيز تكرار شده است . چرا خداوند خود را به اين دو صفت « الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ » ناميده است ؟ در اين جا يك سرّ تربيتى بزرگى نهفته است ! خداوند مىخواهد بشر را به سوى كمال هدايت كند ، و براى رسيدن به كمال بايد نخست در انسان گرايشى به سوى خدا به وجود آيد . مثلًا اگر ما از غذا خوردن لذّت نمىبرديم و فقط

--> ( 1 ) . طباطبائى ، الميزان ، ج 1 ، ص 42 . .